/ «مشارکت مردمی» اصلی اساسی در اجرای پروژههای آبخیزداری/ یک حاشیه پررنگتر از متن!
معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان جنگلها و مراتع در سفر خود به استان سمنان، روند اجرای پروژههای آبخیزداری در این استان را مطلوب ارزیابی کرد.
به گزارش خبرنگار مرآت، استان سمنان طی 2 روز گذشته میزبان معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان جنگلها و مراتع کشور و هیأت همراه وی بود. برنامههای پرشماری برای این سفر پیشبینی شده بود که برگزاری هفدهمین جلسه ستاد هماهنگی و اجرای پروژههای آبخیزداری و آبخوانداری صندوق توسعه ملی و نیز حضور در برخی از حوزههای آبخیز، دیدار با تسهیلگران و ارزیابی میزان پیشرفت پروژههای تعریفشده از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی در این مناطق از آن جمله بود.
چنانکه پیشتر در قالب سلسلهگزارشهایی اشاره کرده بودیم، در تابستان امسال 700 میلیارد تومان از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی برای اجرای پروژههای آبخیزداری و آبخوانداری تخصیص یافته بود که از این میزان سهم استان سمنان 16.5 میلیارد تومان تعیین شده بود. در ابتدا عنوان شده بود که اولویت اجرای پروژهها در حوزههای یادشده با مناطق درگیر با بحرانهای زیستمحیطی است و از آنجا که سمنان به طور جدی با مسأله خشکسالی دست و پنجه نرم میکند، روشن است که اهمیت اجرای این پروژهها در استان ما چقدر بالاست.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در استان سمنان به فارس گفته است که 32 میلیون هکتار از بیابانهای کشور در معرض فرسایش بادی و آبی قرار گرفته است. عرصههای طبیعی استان سمنان نیز از این آسیبها در امان نبوده است؛ بنابراین پروژههای یادشده برای مهار این وضعیت ضروری هستند.
این پروژهها در قالبهای مکانیکی، بیومکانیکی و بیولوژیکی طرحریزی شدهاند. مدیرکل دفتر آبخیزداری سازمان جنگلها اعلام کرده است که فقط برای پروژههای مکانیکی و بیومکانیکی در کشور، 4 هزار و 500 میلیارد ریال اعتبار از محل صندوق توسعه ملی اختصاص یافته است. چنانکه ایرنا نوشته است با این اعتبار 42 نوع عملیات مکانیکی و بیومکانیکی در 780 هزار هکتار از اراضی کشور اجرایی میشود.
تعریف 426 پروژه آبخیزداری در 79 هزار هکتار از اراضی استان
لازم به یادآوری است که پیشتر و در شهریورماه، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان اعلام کرده بود که این ادارهکل از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی، برای امسال 398 پروژه را با اعتباری در حدود 16.5 میلیارد تومان در سطح 124 هزار هکتار از اراضی استان سمنان اجرا میکند؛ ارقامی که بر اساس آنچه که مدیرکل منابع طبیعی استان در روز قبل اعلام کرده، به 426 پروژه در سطح پوشش 79 هزار و 185 هکتار و با اعتبار 214 میلیارد ریال تغییر یافتند.
جلوگیری از وقوع سیل، فرسایش خاک و نیز از بین رفتن منابع پایه از جمله اهداف اجرای این پروژههاست؛ ضمن آن که به واسطه اجرای این پروژهها میتوان سیلابها را مدیریت و سفرههای آب زیرزمینی را تغذیه کرد. خلیل آقایی معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان جنگلها و مراتع کشور در جریان بازدید از برخی پروژههای در حال اجرا در سطح استان، روند اجرای پروژهها را موفقیتآمیز توصیف و تصریح میکرد که استان سمنان در زمره استانهای برتر در حوزه اجرای پروژههای مرتبط با اعتبارات صندوق توسعه ملی است.
تجربههای موفق ناشی اجرای پروژههای آبخیزداری در کشور
آقایی از کمکهای موثر برای سرعتبخشی و کیفیتبخشی بیشتر به پروژهها نیز خبر داده است. یکی از دلایل اهتمام نهادهای بالادستی به اجرای این پروژهها آن است که تجربیات موفقیتآمیزی در این حوزه حاصل شده است؛ چنانکه معاون وزیر کشاورزی میگوید به واسطه فعالیتهای آبخیزداری، قناتها، چشمهها و چاههای بسیاری در جنوب کشور آبدار شدهاند و پوشش گیاهی نیز گسترش قابل توجهی یافته است.
این موفقیتها البته ظاهرا به معنی آن نیست که سازمان جنگلها و مراتع خود را از شنیدن دیدگاههای انتقادی بینیاز ببیند؛ چراکه رئیس این سازمان در پایان سفر خود به استان سمنان اعلام کرد که از تمامی انتقادات کارشناسی و سازنده استقبال خواهد کرد.
اما فارغ از مراتع، چنانکه از نام سازمان جنگلها و مراتع برمیآید، این سازمان برنامههایی را نیز در حوزه جنگلها در دستور کار خود قرار داده است. جلوگیری از برداشت بیرویه، اجرای طرح تنفس جنگلها، حفاظت و صیانت و جلوگیری از قاچاق چوب و تخریب جنگلها از جمله برنامههای دولت است که از زبان آقایی بیان شده است. آقایی در گفتگوی خود با ایرنا اعلام کرده که تا کنون 600 میلیارد ریال برای اجرای طرح تنفس جنگلها اختصاص یافته است؛ طرحی که بر اساس آن بهرهبرداری تجاری از جنگلهای شمال و برداشت چوب توسط شرکتهای چوببری به مدت 10 سال ممنوع اعلام شد. موضوعی که در برنامه ششم توسعه نیز لحاظ شد تا سازمان جنگلها ملزم به اجرای آن باشد. آقایی حفاظت از عرصههای جنگلی را از جمله مزایای اجرای طرح تنفس جنگلها بیان کرده است.
مجموعه پروژههای مرتبط با جنگلها و مراتع، متکی به پشتوانه مطالعاتی هستند.
«مشارکت مردمی» اصلی اساسی در اجرای پروژههای آبخیزداری
هوشنگ جزی مدیرکل دفتر آبخیزداری سازمان جنگلها و مراتع در همین خصوص، پس از بازدید از پروژههای در حال اجرا، از برنامهریزی برای مطالعه تفصیلی اجرای طرحهای آبخیزداری در 26 میلیون هکتار از عرصههای ملی کشور خبر داده است که از این میزان، مطالعه تفصیلی 11 میلیون هکتار کاملا اجرایی شده است. نکته مهمی که در اینجا باید به آن اشاره شود آن است که در اجرای تمامی پروژههای یادشده و نیز در مطالعات این پروژهها، مسأله «مشارکت مردمی» به عنوان یک اصل اساسی مورد توجه قرار گرفته است؛ این نکتهای است که مدیرکل آموزش سازمان جنگلها، آن را اساس سیاستگذاری برای حفاظت و توسعه پایدار جنگلهای کشور عنوان کرده است.
یک حاشیه پررنگتر از متن
در پایان ذکر یک حاشیه پررنگتر از متن، خالی از لطف نیست. در جریان بازدید معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان جنگلها و مراتع و هیأت همراه وی از حوزه آبخیز آسوران، وقتی که معاون وزیر خود را به بالای یکی از تپههای منطقه رسانده بود، برخی از مردم محلی نیز به او پیوستند که در میان آنها زنانی نسبتا کهنسال نیز به چشم میخوردند.
معاون وزیر با یکی از آن زنان کهنسال که تیشهای هم برای فراهم کردن خاک به منظور کاشت بذر در دست داشت، گفتگویی گرم و صمیمی داشت و از او درباره نحوه کاشت بذر سوال میکرد. در اثنای سخن از او پرسید که برای این کارها پول هم دریافت میکنی؟ پاسخ آن زن جالب و قابل تأمل بود:«اینجا خاک خود ماست، برای حفظ آن پول بگیرم؟» و این زیباترین جلوه مشارکت مردمی است.
کوتاهسخن؛ امید که با تلاش سازمان جنگلها، دست مردم محلی برای حفظ آب و خاکشان بازتر باشد.
نظر شما :